Верш пра зіму на беларускай


Рыхтуемся да урока пазакласнага чытання 

Тэма: "Колеры года. Лета" (23 мая)

1.  Прачытайце  творы пра летнія змены ў прыродзе і верш пра зіму на беларускай людзей:

С.

Бестава. «Не сумуй, дзяўчынка».

Н. Бучынская. «Яблык і вусень».

А. Вольскі. «Пчала».

М. Вышынскі. «Казачная царэўна».

Вера Вярба. «Дожджык».

В. Гарбук. «Аса».

А.

Дзеружынскі. «Летняя раніца».

Я. Жабко. «Тапаліныя пушынкі».

П. Кавалёў. «Дзіва-птушачка».

Клаўдзія Каліна. «Ліпень», «Жнівень».

В. Лукша. «Пясочны гадзіннік».

І. Муравейка. «Чаму мяне не хваляць».

Н. Парукаў. «Ягады».


У.

Ягоўдзік. «Суніцы» і верш пра зіму на беларускай творы пра лета

2. Прачытайце народныя прыкметы і прыказкі пра лета. Запомніце тры з іх:

Маланкі на чыстым небе - засуха будзе.

Летам нагой прыцягнеш, зімой губамі забярэш.
Летні дзень за зімовы тыдзень.
Многа ягад - да дрэннага ўраджаю жыта.
Летам прызапасіш, зімой знойдзеш.
На вострую касу багаты сенакос.
Моцна парыць - на навальніцу.
Лепшае сена тое, што косіцца па расе.
Ліст на дрэве поўны, дык і сеяць поўна (хопіць).
Мужыку лета, што святому рай.
Людзі рады лету, а пчолы квету.
Не чакай лета доўгага, маліся за цёплае.
Летні дзень зіму корміць.
Не верш пра зіму на беларускай родзіць, а лета.

Рыхтуемся да урока пазакласнага чытання 

Тэма: "Колеры года.

Вясна"

(красавік)

1.  Прачытайце  творы пра абуджэнне прыроды пасля зімы, вясновыя змены :

Г. Аўласенка. «Аб чым спяваюць птушкі?», «Ганарлівая кветачка».

Я. Бяганская. «Дзе начавалі рукавічкі?».

С. Валодзька. «Пчолы і кветкі».

Н. Галіноўская. «Вясновая бярозка».

Я. Галубовіч. «Вожык і Ручаёк», «Бярозавыя ледзянцы».

А.

Дзеружынскі. «Птушыныя напевы».

Янка Журба. «Пчолка».

Р. Ігнаценка. «Птушыныя клопаты».

А. Кажэра. «Сінютка-анютка».

Клаўдзія Каліна. «Надыход вясны», «Фіялка».

Т. Кляшторная. «Шпак» ЧЫТАЦЬ ТУТ.

У. Мазго. «Сябры вясны».

М. Маляўка. «Каб вясна хутчэй настала».

І. Муравейка. «Няўжо вясна?».

П. Прануза. «Я вясну малюю» ЧЫТАЦЬ ТУТ.

П.

Саковіч. «Коцікі».
        Можна замяніць творы пра вясну іншымі, але толькі на беларускай мове.

2. Праверце народныя прыкметы:

Жаваранкi прылятаюць –  вясна пачынаецца.

Якiя ручаi, вялiкiя цi малыя, –  такая i паводка.

Сакавiцкая вада –  гаючая: ёю мыюцца ад вяснушак.

Сабака вiляе хвастом –  добры госць прыйшоў.

Зорная ноч –  на шчодрую расу.

Пчолы не вылазяць з вулляў –  на туман.

Дзе вярба –  там i вада.

У небе маладзiк –  рыба добра клюе.

Многа мошак –  рыхтуй на грыбы кошык.

Дым узнiмаецца слупам –  на мароз.

Туманны круг вакол сонца –  на завiруху.

Поўня светлая i чыстая –  на добрае надвор’е.

Гром на голы лес –  вясна халодная.

Дождж на Дабравешчанне –  ураджай на жыта, грыбное лета.
3.

Паглядзіце КАЛЫХАНКУ "Падарунак сонейка" і даведайцеся -  што можна назваць падарункам сонейка.

4.

Паглядзіце,  як праводзілі абрад "Гуканне вясны" нашы продкі на Гродзеншчыне. Каго верш пра зіму на беларускай ў гэтым абрадзе? У якія гульні гулялі? Якія песні спявалі?



Тэма: "Клопат пра тых, хто навокал"

(28 сакавіка)

1.  Прачытайце творы пра беражлівыя адносіны да прыроды, чулае стаўленне да жывых істот.:

Я.

Брыль. «Жыў-быў вожык».

А. Бутэвіч. «Цікаўная котка».

П. Кавалёў. «Жыві сабе, зайчык!».

Я.

Пархута. «Снегавічок».

Ю. Свірка. «Ласіны стажок», «Сняжок».

А. Ставер. «Матылёк».

П. Ткачоў. «Шэрая курачка», «Ласяня».

М. Янчанка. «Бярозка».

Пачынаецца казачка так.

Жыў-быў вожык у лесе, а потым узяў ды памёр.

Ды не той, пра якога хачу расказаць, а другі, зусім іншы — вялікі, стары.

А нашага Тупалу тата злавіў у лесе і прынёс у кішэні дахаты.

I гэта не казка, а праўда.

Я быў тады яшчэ такі малы, што нават не хадзіў у школу.

Тупала быў таксама малы, круглы, як шэры клубок, і калючы.

Тата вярнуўся з лесу і сказаў:

— Ну, Лёнік, я прынёс табе яблыка.

Ад радасці я забыўся, што яшчэ вясна, што яблыкаў яшчэ няма, і ўсадзіў руку ў татаву кішэню.

— Ай! — ускрыкнуў я, укалоўшы аб нешта пальцы.

I хацеў ужо нават заплакаць, але тата мой засмяяўся.

— Дзівак-чалавек, укалоў ды злуецца!

— сказаў ён.— Ды гэта ж лепей за яблыка, верш пра зіму на беларускай паглядзі!

I ён выняў з кішэні маленькі калючы клубок.

Спачатку вожык наш ніяк не называўся.

Ён нават разгортвацца не хацеў: як палажылі яго ў кутку, пад маім ложкам, так і ляжаў. Не на голай падлозе, а на імху. Тата сцягнуў граблямі са страхі старога хлява тры купіны моху, паслаў у кутку — і выйшла пасцель.

Мох зялёны, пушысты і цёплы. А шэры клубочак ляжыць на ім і ніяк не хоча разгортвацца.

Я наліў яму ў сподак малака і паставіў каля самага моху. А вожыку хоць бы што.

Тады я лёг побач з ім на падлозе і хацеў ляжаць, пакуль ён не разгорнецца.

На дварэ змяркалася, і пад ложкам рабілася цёмна.

— Дурненькі ты, — сказала мама.

— Ты яго толькі не чапай, ён і сам малако тваё знойдзе.

I праўда, толькі верш пра зіму на беларускай лёг у ложак і ў хаце зрабілася ціха, як у куточку пад ложкам нешта ціхенька заварушылася і пачало вось гэтак чмыхаць:

«Ту-ту-ту-пых! Ту-ту-ту-пых!.»

 А потым па дошках падлогі затупацелі маленькія мяккія ножкі.

— А што, не гаварыла я, — сказала мама.

— Не палохайце яго, дык ён і малако пачне хлябтаць.

I праўда, мы памаўчалі, і неўзабаве пачулася, што нехта маленькі хлебча. Не так, як кот, а так, як парасяты, — плямкае.

— Ой, тата, верш пра зіму на беларускай пагляджу!

Тата даў мне запалкі.

Я ціхенька злез на падлогу, укленчыў, нагнуўся пад ложак і выняў з карабка запалку. Але як толькі яна чмыхнула і засвяціла, каля сподка я ўбачыў той самы калючы клубочак.

Ды ён ужо ляжаў не на імху, а на голай падлозе, і малака ў сподачку было менш, як раней.

Клубок тупацеў усю ноч, і за гэта мы пачалі называць яго Тупалам. А за тое, што ён хутка перастаў баяцца і не згортваўся больш, калі я пазіраў на яго, я ніколі не забываўся даваць яму есці.

Спачатку даваў толькі малако, а потым аднойчы разбіў яму на сподак яйцо.

Тупала лішне не казырыўся, — панюхаў трохі і пачаў хлябтаць.

З нашым цюцікам Мурзам ён не хацеў сябраваць. Як толькі ўбачыць яго — у клубочак, і ўсё. Шчанюк спачатку хацеў панюхаць вожыка: дакрануўся носам да шэрых іголак, заматаў галавой і фыркнуў — не спадабалася. Тады ён прысеў, абняў клубочак лапамі і паспрабаваў яго ўкусіць. Але зноў укалоўся, ды гэтак балюча, што зазлаваў і пачаў уядацца, брахаць.

Скакаў, скакаў вакол клубка, а потым яшчэ раз асмеліўся дакрануцца. Ударыў клубочак лапай, як кот па мячыку, заскуголіў, адбегся і лёг.

«Добрыя гулі, — хацеў ён сказаць, — я забаўляцца з табой хачу, а ты — нягодны, колешся».

Ды ён не сказаў верш пра зіму на беларускай, а толькі лізаў сваю лапу і скардзіўся, хныкаў.

Вусаты Фядот любіў грэцца на сонцы, калі яно свеціць у хату.

Сядзе на падлозе, зажмурыцца і мурлыча. На Тупалу ён і глядзець не хацеў, не толькі што з ім гуляць. I нават калі клубочак разгарнуўся аднойчы, сам падышоў да ката і, наставіўшы лычок, панюхаў, наш Фядот толькі лыпнуў спрасонку вачыма, і ўсё. Сядзіць сабе, дрэмле, мурлыкае.

Няма з кім Тупалу пасябраваць.

I стала вожыку сумна.

У кухні нашай жыла квактуха з куранятамі.

Спачатку яны былі верш пра зіму на беларускай, нібы камочкі жоўтага пуху, і ўсё пішчалі, дзёўбалі тварог і мітусіліся верш пра зіму на беларускай земляной падлозе кухні, як сонечныя зайчыкі. А потым падраслі, квактуха пачала вадзіць іх на двор і толькі начаваць прыводзіла ў верш пра зіму на беларускай. Сядзе пад лавай, затуліць іх крыламі, яны паціўкаюць трохі і спяць.

I вось Тупалу стала зайздросна. Уночы ён ціха залез пад квактуху, прымасціўся пад цёплым крылом і давай ад радасці варушыцца.

Кураняты прачнуліся і заціўкалі. Квактуха хацела пашкадаваць іх, мацней прытулілася крыламі і раптам закрычала так моцна верш пра зіму на беларускай так спалохана, што ўсе мы ў хаце прачнуліся.

Як толькі мама запаліла лямпу, квактуха ўсхапілася, сонныя кураняты з піскам рассыпаліся па кухні, а ў кутку, на тым месцы, дзе яны сядзелі, застаўся шэры калючы клубок.

Квактуха пазнала яго, узлавалася і дзюбнула — моцна, балюча.

— Ну, вось, — казала мама, выносячы Тупалу з кухні, — вось ты і зарабіў. Бачыш, чаго табе захацелася, жэўжык!

Каб жэўжыку было весялей, я зняў аднойчы са сцяны люстэрка верш пра зіму на беларускай паставіў яго верш пра зіму на беларускай падлозе. А ён ужо тупаў па хаце і ўдзень, не баяўся нікога. Падышоў да люстэрка, наставіў лычок, паглядзеў і надзьмуўся. Каб пастрашыць таго, што ў люстэрку.

А той, што ў люстэрку, надзьмуўся таксама, і вось яны абодва разам зрабілі: «Пых!»

 Мы засмяяліся, тата і я, а вожык вельмі здзівіўся. Што такое?. Паглядзеў, паглядзеў у люстэрка, асцярожненька дакрануўся чмысікам да шкла і як быццам усё зразумеў. Адышоўся і больш не глядзеў у люстэрка.

Тады тата сказаў мне:

— Лявон.

Заўсёды мяне называлі Лёнікам, але як толькі тата хацеў пагаварыць са мной, як з дарослым, ён гаварыў мне Лявон.

— Ведаеш што, Лявон, — сказаў ён тады, — давай выпусцім вожыка, га?

— А навошта?

— здзівіўся я.

— Як навошта? Ён пойдзе да іншых вожыкаў.

— Ну і што?

— Як што? Зробіць сабе хатку дый будзе жыць. I яму будзе там вельмі добра і весела, не тое што ў. Што ты скажаш, Лявон?

— I панясем яго з табой у лес?

— Навошта ў лес? Пусцім у грады, а ён ужо сам куды захоча, туды і пойдзе.

I мы занеслі Тупалу ў агарод.

.Кажуць, што ў той вечар я выйшаў на вуліцу і там, дзе стаялі мужчыны, сказаў:

— Добры вечар.

Хочаце, я вам казку скажу?

— Ну скажы.

I я сказаў:

— Жыў-быў вожык у лесе, а потым узяў ды памёр.

— Што, і ўсё?

— Ну, пэўна ж усё. У казцы. А нашага мы выпусцілі. Во!.

СНЕГАВІЧОК

Яpacлaў Пapxyтa 

Нacyпpaць Юльчынaй xaты cтaiць клён. Тoй клён aблюбaвaлi вepaб’i i кoжны дзeнь збipaюццa тaм нa cвoй злёт.

Тoлькi пpыйдзe Юлькa ca шкoлы, cядзe pыxтaвaць ypoкi, a вepaб’i тyт як тyт – зляцeлicя! Спaчaткy нiбы знaёмяццa: «Чый, чый?» А кaлi пepaзнaёмяццa – пaчынaюць гaмoнкy.    Іншы paз птyшкi ўзнiмyць тaкi гapмiдap, штo Юлькa нe вытpымлiвae, выxoдзiць з xaты i гyкae:    – Кыш!

I чaгo вы нe пaдзялiлi тaм?!    Вepaб’i пaлoxaюццa, yздымaюццa з дpэвa i ляцяць нa выгaн. Алe вapтa Юльцы зaчынiць зa caбoю дзвepы, як нecлyxi вяpтaюццa i яшчэ звaнчэй бяpyццa aбмяpкoўвaць cвae вepaб’iныя cпpaвы.    Нaдaкyчылa Юльцы cвapыццa з вepaб’ямi, i янa выpaшылa пpaвyчыць ix.

«Пacтaўлю ciлo, – cкaзaлa янa caбe. – Спaймaю caмaгa xyлiгaнicтaгa i дaм ямy пcтpычaк.»    Алe нe тaк пpocтa цяпepaшнягa вepaб’я пpaвecцi нa мякiнe. Сiлo cтaялa нa верш пра зіму на беларускай, птyшкi ў тoй бoк нaвaт нe глядзeлi.

А як выпaлa пapoшa, Юлькa нe пaшкaдaвaлa cыпaнyць пpacяныx кpyп. I cпaкyciлa-тaкi вepaб’ёў. Чapoдкa шyгaнyлa з клёнa i пaчaлa чacтaвaццa.    Юлькa cчaкaлa xвiлiнy-дpyгyю ў зacaдзe, a кaлi пaбeглa нa cмeтнiк – aд здзiўлeння aжнo зacтылa.

У ciлe нe верш пра зіму на беларускай нiвoднaгa вepaб’я, a тoлькi тpaпятaў нeйкi бeлы кaмячoк.    – Дзiвa! – cкaзaлa Юлькa. – Кoлькi жывy, a тaкoгa нe бaчылa.    Тpымaлa бялюткyю, як жмeнькa cвeжaгa cнeгy, птyшaчкy i, зaбыўшыcя пpa тyю пcтpычкy, дaпытвaлacя:    – I aдкyль ты ўзялacя тaкaя?

Нiбытa i вepaбeй i – нe вepaбeй. Чыcты cнeгaвiчoк!.    Птyшкa зipнyлa чыpвoным вoкaм i цiўкнyлa. Нiбы пpaciлa пpaбaчэння. I Юлькa paccлaбiлa дaлoнь.    Бeлы кaмячoк чыpыкнyў aд paдacцi, пaляцeў нa клён i згyбiўcя ў вepaб’iнaй гpaмaдзe.    З тaгo верш пра зіму на беларускай Юлькa нe злye нa вepaб’ёў. Нaaдвapoт, paдyeццa, кaлi тыя збipaюццa ля xaты нa чapгoвы cвoй злёт.

I кaлi янa вяpтaeццa ca шкoлы, пepш чым cecцi зa xaтняe зaдaннe, aбaвязкoвa пытaeццa верш пра зіму на беларускай мaцi:    – А цi нe бaчылa ты верш пра зіму на беларускай нaшaгa Снeгaвiчкa?

   – А няўжo! Нa вepxняй гaлiнцы cкaчa! – aдкaзвae мaцi i ў cвaю чapгy, з ycмeшкaй нa твapы, цiкaвiццa: – А цi вeдaeш, пpa штo вepaб'i гaмoняць з iм?

   Юлькa верш пра зіму на беларускай пaцicкae плячымa, a пoтым xiтpaвaтa ўcмixaeццa:    – Дaпытвaюццa, мaбыць, aдкyль ён тaкi пpыгoжaнькi ўзяўcя.

БЯРОЗКА

Мікола Янчанка

З пад мосціка, у шчыліну паміж дошкамі, прабілася бярозка.

Яна прагна цягнулася да сонца і шапацела зялёным лісцейкам. Быццам прасіла ў людзей прабачэння, што вырасла ў такім нязручным

месцы. I людзі шкадавалі яе.

Праязджаючы па мосціку, шафёры і трактарысты крыху збочвалі, каб не зачапіць дрэўца. Але кожны раз я падыходзіў да мосціка

з нейкай трывогай у сэрцы. А што, калі. I толькі ўбачыўшы бярозку, супакойваўся. Супакойваўся і радаваўся, што няма сярод нас нядобрых людзей. А потым рашыў: няма і няхай не будзе. Узяў рыдлёўку, выкапаў бярозку і пасадзіў яе каля дарогі.

Цяпер яна ўжо вялікая.2.

2.  Складзіце апавяданне да малюнка.

Прыдумайце яму загаловак.

 3.  Назавіце правілы, якія падказваюць умоўныя знакі.

Тема: "О братьях наших меньших" (15 марта)

1.  Прочитайте:

В.

Бианки. «Синичкин календарь»ЧИТАТЬ ЗДЕСЬ, «Приспособился», «Сова», «Чей нос лучше?», «Хитрый Лис и умная Уточка».

В. Орлов. «Живой букварь» ЧИТАТЬ ЗДЕСЬ.

М. Пришвин. «Ребята и утята» ЧИТАТЬ ЗДЕСЬ.

Г. Скребицкий. «В лесу и в поле».

Н. Сладков. «Загадочный зверь», «Лесные сказки».

Г. Снегирев. «Отважный пингвиненок», верш пра зіму на беларускай бурундук».

И.

Соколов-Микитов. «Лесные сторожа», «Медвежья семья».


Е. Чарушин. «Медвежата», «Волчишко», «Про больших и маленьких».
2.  Отгадайте загадки о животных:

            1.    Не портной, а всю жизнь с иголками ходит.

2.    Среди двора стоит копна: спереди вилы, сзади метла. 

3.    Маленький, беленький, по лесочку прыг-прыг,
    По снежочку тык-тык. 

4.    Серый ворище по лесам, полям рыщет,
   Телят, ягнят ищет. 

5.    Кто в беретке ярко-красной,

В черной курточке атласной?

На меня он верш пра зіму на беларускай глядит,

Всё стучит, стучит, стучит.     

6.    Непоседа пёстрая,

Птица длиннохвостая,

Птица говорливая,

Самая болтливая.          

7.     Длинноногий, длинношеий,

Длинноклювый, телом серый,

А затылок голый красный.

Бродит по болотам грязным,

Ловит в них лягушек,

Бестолковых попрыгушек.   

8.     Что за весенняя чёрная птица

Любит за плугом ходить и кормиться?  

3.

Подготовьте рисуночный рассказ об одном из авторов этих произведений. 

В этом вам помогут видеоролики .





Л.

Верш пра зіму на беларускай. «Зернетка i вецер».

Р. Бензярук. «Клекатунчык», «Заяц, Вожык і Ручай», «Чыя верш пра зіму на беларускай. Бяганская. «Каму сказаць “дзякуй”», «Сябры».

Н. Галіноўская. «Ветлівы свавольнік», «Няўважлівыя лісяняты»,

«Выратаваў».

В. Гурыновіч.

«Добрыя суседзі».

М. Даніленка. «Заяц Доўгае Вуха», «Салодкая цыбуля».

А. Дзеружынскі. «Памочніца».

А. Жук. «Хто вінаваты?».

В. Жуковіч. «Не ўмею, паспею…», «Хто вінаваты?».

Р. Ігнаценка. «Наш мосцік».

У. Карызна. «Чыстая градка».

Л. Качанка.

«Яблычак».

Клаўдзія Каліна. «Хлопчык Пакідайчык».

М.

верш пра зіму на беларускай

Лук. «Выпадак з марожаным».

І. Муравейка. «Ціма», «Тры лыжкі».

Т. Мушынская. «Самы смачны яблык».

У. Немізанскі. «Два Васі».

С. Панізнік. «Чарадзейныя словы».

М. Пазнякоў. «Хлеб».

Н. Парукаў. «Не хапіла работы».

Я. Пархута. «Кропелька».

П. Прануза. «Добры дзень», «На градцы».

В.

Ткачоў. «Гузак».

2.Запішыце прачытаныя верш пра зіму на беларускай у дзённік чытача.

3. Падрыхтуйце адзін верш для выразнага чытання або чытання на памяць.

4.

Урывак з аднаго апавядання перакажыце.

5. Падбярыце прыказкі па тэме урока.

1. Прачытайце:

М. Бусько. «Зіма».

Т. Бушко. «Сняжынка».

А. Вольскі. «Снежны бой».

Источник: http://palitra123.blogspot.com/p/blog-page_39.html

Copyright © 2018